اصول ثابت سیاست خارجی

توافقنامه صلح میان امارات و رژیم صهیونیستی درحالی امضا شد که دو طرف پیشتر هم روابط تنگاتنگی با یکدیگر داشتند وی افزود: روند همگرایی سیاسی و اقتصادی با صهیونیستها، خیانت در امانت و خیانت به خداوند و مسلمانان به شمار رفته و بی اعتنایی به فداکاریها در مسیر مبارزه با صهیونیستها و تجاوزات آنها محسوب میشود. این پژوهش، با اتخاذ روش توصیفی – تحلیلی درصدد است تا با ارائهی یک مدل ارزیابی، ضمن تشریح اهداف سیاست خارجی سند چشمانداز بیست ساله ایران و سیاستهای کلی نظام در برنامهی چهارم توسعه و الزامات تحقق آنها، عملکرد دستگاه سیاست خارجی کشور را طی سالهای 1384 تا 1388 در رابطه با پروندهی هستهای، مسئلهی هولوکاست، رویکرد نگاه به شرق و چگونگی تعامل و یا تقابل با آمریکا و نیز روابط با آمریکای لاتین را مورد بررسی و ارزیابی قرار دهد.

وی با بیان اینکه سیستم و ساختار در وزارت خارجه باید متناسب با نیازهای جامعه و تحولات در جامعه جهانی و عرصه بینالملل باشد، ادامه داد: با توجه به اهداف دولت سیزدهم و سیاستهایی که این دولت در عرصه سیاست خارجی دنبال میکند باید تحولاتی نیز در وزارت خارجه صورت بگیرد و در همین راستا تلاشهایی در این حوزه در حال حاضر دیده میشود.

در ادامه این برنامه خسرو رضازاده سفیر اسبق ایران در نیجریه نیز با انتقاد از نحوه تغییر ساختار در وزارت خارجه در دولت پیشین گفت: خیلیها اعتقاد دارند که ساختار کنونی درست نیست و باید این ساختار با مشورت اصلاح شود.

وی همچنین این ادعا را مطرح کرد که از وزیر خارجه در هشت سال گذشته انتقادی صورت نگرفته و یکی از مشکلات در وزارت خارجه این بود که انتقادی از رئیس این دستگاه صورت نمیگرفت، چون کسی ایشان را نمیدید که بخواهد از او انتقاد کند. در ادامه تورم سالانه در دولتهای هفتم و هشتم روند نزولی به خود گرفت و یکی از پایینترین تورمها در سه دهه گذشته را ثبت کرد.

باز هم باید از گذشته درس بگیریم. حالا بعد از آنکه مصرف فرهنگی را پیدا کردیم، قلمی که باید این بودجه صرف آن بشود، پیدا کردیم، برویم سراغ محتوایش. در ادامه این برنامه مصطفی مصلحزاده دیپلمات پیشین کشورمان و دبیر ستاد راهبردنگاری دهه پنجم انقلاب اسلامی نیز با بیان اینکه دو اتفاق بد در سیاست خارجی ایران در طول سالهای پس از انقلاب اسلامی پذیرش قطعنامه ۵۹۸ و بیانیه الجزایر و همچنین پذیرش برجام بود، افزود: در هر دو جا با بازی طرف آمریکایی روبهرو بودیم.

این دیپلمات پیشین کشورمان با انتقاد از وزیر خارجه سابق کشورمان به خاطر ایجاد برخی از تغییرات ساختاری در وزارت خارجه و با اعتقاد بر اینکه این تغییر ساختار مناسب نبود، در بخش دیگری از صحبتهای خود اظهار کرد: در دو سه سالی که مذاکرات در برجام وجود داشت ما شاهد بهمریختگی ساختار در وزارت خارجه بودیم. این دیپلمات پیشین کشورمان همچنین در بخش دیگری از صحبتهای خود به مزیتهای ژئوپلتیک ایران اشاره کرد و گفت: ایران با حدود ۱۵ کشور همسایه است.

وی همچنین به اهمیت موضوع بینش و نگرش در موضوع ساختار اشاره کرد و گفت: ما باید براساس تحولاتی که در نظام بینالملل صورت میگیرد بینشها و روشهایمان را تنظیم کنیم و این باعث میشود که جهان را به آن سمتی که میرود ببینیم نه آنگونه که دلمان میخواهد.

به گزارش تابناک به نقل از ایسنا، محمود محمدی در نشست آسیبشناسی ساختاری و فرایندی وزارت امور خارجه و تحولات ضروری آن در دولت سیزدهم که از سوی سازمان بسیج اساتید کل کشور برگزار شد، گفت: ما وقتی از موضوع ساختار بخصوص در عرصه سیاست خارجی صحبت میکنیم باید توجه داشته باشیم که به طور معمول یک ساختار دارای اهداف و ماموریتهایی است و در همین چارچوب باید معیارهایی نیز برای ارزیابی عملکرد این ساختار در بعد کمی و کیفی باید وجود داشته باشد.

وی همچنین در بخش پایانی صحبتهای خود گفت: باید ساختار ما در وزارت خارجه مبتنی بر فرهنگ قرآنی باشد. باید به سمت کمترین میزان سیاسی شدن مناسبات اقتصادی حرکت کنیم.

تنها نکته مورد توافق میان همه تحلیلگران حوزه روابط بین الملل در مورد تحولات بین المللی سالهای پایانی و آغازین دو هزاره،در«دگرگونی بنیادین جهان پس از فروپاشی شوروی»نمود مییابد؛تغییری که پیامد آن ظهور ایالات متحده آمریکا به عنوان«تنها ابر قدرت»بازمانده از دوران جنگ سرد بود.قرار گرفتن ایالات متحده در رأس هرم چینش بازیگران بین المللی،بروز پیامدهای رفتاری خاص را از سوی این کشور اجتنابناپذیر ساخت.بدینترتیب حکومت در جهت بسط و نهادینهسازی هژمونی دستور کار واضح سیاست خارجی آمریکا تعریف شد؛دستور کاری که در گذر زمان با توجه به محیط داخلی و فضای خارجی راهکارهای متناسبی را طلب میکند.گرچه در دوران کلینتون دموکرات با وجود مشخص بودن هدف،اتفاق نظری در مورد این راهکارها حاصل نشد،اما حمله به نمادهای قدرت آمریکا و نه منابع آن در یازدهم سپتامبر،«مقابله با تروریسم»را به اصل سامانبخش سیاست خارجی ایالات متحده و در واقع اصل شکلدهنده نظام بین الملل در سالهای پیش رو بدل ساخت؛عاملی منحصر به فرد برای ایجاد اجماع در حرکت به سمت هژمونی.

در سال 1982 نیروهای اسرائیلی با همکاری برخی از نیروهای نظامی لبنانی دست نشانده با نقشه وزیر جنگ آن زمان آریل شارون به اردوگاههای صبرا و شتیلا در نزدیکی بیروت که برخی از پناهندگان فلسطینی را در خود جای داده بودند حمله کردند و حدود 800 نفر فلسطینی به اضافه تعدادی لبنانی را به قتل رساندند . وی با بیان اینکه خوشبختانه در حال حاضر مشاهده میکنیم که وزیر خارجه دولت سیزدهم در دستور کار خود قرار داده است، گفت: در همین راستا به ریاست وزیر خارجه اتاق فکر سیاست خارجی ایجاد شده است.

در این برنامه همچنین ناصر حمیدی زارع مدیرکل اسبق پارلمانی وزارت امور خارجه و سفیر اسبق ایران در آذربایجان نیز تصریح کرد: در کشور ما ظرفیتهای فراوانی در حوزههای مختلف از جمله اقتصادی وجود دارد که متاسفانه چشمهایمان را نسبت به این ظرفیتها بستهایم.

مصلحزاده با طرح این ادعا که مبنای تئوریک تیم قبلی مذاکرهکننده ایران در بحث روابط بینالملل به مانند نگاه تئوریک آمریکاییها و اروپاییها به این موضوع تصریح کرد: این تیم همان تعریفی از غرب، دموکراسی و حقوق بشر را داشت که آمریکاییها و دیگر طرحهای غربی داشتند. در این کتاب تصورات غلط مردم آمریکا در مورد تهدیدها و رفتارهای خارجی را به تاریخ و جغرافیای این کشور گره زده شده است و استدلال میشود که موفقیت آمریکا در روابط بینالملل اغلب به رغم جهان بینی عمومی و نه به دلیل آن، به دست میآید.

در سند چشمانداز بیست سالهی کشور و سیاستهای کلی نظام، مهم ترین اهداف سیاست خارجی کشور آورده شدهاند که دستگاه سیاست خارجی را موظف می نماید تا عملکردی مطابق با این اهداف و سیاستها داشته باشد. تدوین و تبیین سیاست خارجی در هرکشوری حاصل متغیر های متعددی همچون مبانی فکری، ماهیت نظام بین الملل، خصوصیات و نحوه نگرش هیات حاکمه، توانائی های کشور، نیازهای عینی جامعه، متغیرهای جغرافیائی و فرهنگ سیاسی آن است و دیپلماسی یکی از ابزارهای دستیابی به اهداف سیاست خارجی درکنار ابزارهائی همچون ابزار سیاسی، اقتصادی و نظامی محسوب می شود .

وی با تاکید بر اینکه وزارت خارجه در پیشبرد اهداف خود باید از تمام ظرفیتهای دیپلماسی کشور استفاده کند و براساس خرد جمعی ماموریتها و اهداف خود را به پیش ببرد، گفت: این موضوع باعث میشود که وزارت خارجه شناخت بیشتری از چالشها و محیطهای پیرامونی خود و تحولات پیشرو داشته باشد. اگر با این نسبتها به آدم بر نخورد، پس چه چیزی و چه کلمه دیگری باید گفته شود تا به آدم بر بخورد؟

در رابطه با ایران واقعیت این است که در آمریکا استراتژی فشار و تحریم یک امر اجماعی است و اساساً دموکراتها مبدع مسیرِ فشارهای فلجکننده بودند. سابقه استعماری تا مدیریت آمریکا با تروریسم بینالمللی مدرن، نشان میدهد که چگونه پیشفرض «فنلاندسازی» به نگرش «برای ما یا علیه ما» که مشخصه سیاستهای جرج دبلیو بوش بود تبدیل شد. را گسترش داد.سیاست شرق گرایی احمدی نژاد نیز موفقیت چندانی کسب نکرد خصوصا هند در اثر تحریم های امریکا به تعهدات اقتصادی خود عمل نکردند و کشورهای روسیه و چین نیز در شورای امنیت سازمان ملل متحد با امریکا همراه شدند و چندین قطعنامه را علیه ایران تصویب نمودند.

به این معنا که هرچند ما انتقادات گستردهای به نظام استکبار جهانی داریم ولی مصلحت ما این نیست که ارتباط خود با جهان را قطع کنیم بایستی در عین حال که روابطمان را با دیگر کشورها حفظ میکنیم اما روابطمان بر اساس مصلحت و مرزبندی با دشمن باشد.

این پیش نویس به تغییرات جدی از جمله اقامت ها و مشوق های مالکیتی طولانی تر، افتتاح حساب های بانکی و رفع موانع پرداخته است. اگرچه تصور میشود دولتیها توجهی به خیل اعتراضهای صورت گرفته ندارند و کار و برنامههای خودشان را به پیش میبرند. پیلار همچنین سابقه حضور در شورای اطلاعات ملی آمریکا را به عنوان یکی از اعضای اصلی آن نیز دارد.

دولت ممکن است، پیشرفت داشته باشد، حتما آن را به مردم خواهد گفت، ممکن است، برنامه بلند مدت داشته باشد، حتما، به اطلاع مردم خواهد رساند. رضازاده با بیان اینکه ایران در یک چهارراه اکونومیست، استراتژیک، ژئوپلتیک و ژئواستراتژیک قرار گرفته است، افزود: در ساختار و بینش وزارت خارجه بحث قدرت و بازدارندگی قدرت چندان گسترش پیدا نکرده و بیشتر نگاه تنشزدایی وجود دارد و به نظرم مناسب است در این ارتباط تغییراتی ایجاد شود.